Olağanüstü Çalıştay – ULUSAL DİYETİSYENLER BİRLİĞİ KURULUŞ GİRİŞİMİ

Bilimsel çerçeve

Çalıştayın temel yaklaşımı

Diyetisyenlik mesleğinin sağlık sistemi içerisindeki konumu yalnızca meslek tanımı veya mesleki temsil sorunu değildir. Konu; halk sağlığı, koruyucu sağlık hizmetleri, klinik hizmet standardizasyonu, mesleki yetkinlik, hasta güvenliği, etik sorumluluk, mesleki denetim ve sağlık hizmetlerinin niteliğiyle birlikte ele alınmaktadır.

Çalıştayın amacı, Türkiye’de diyetisyenlik mesleğini doğrudan veya dolaylı biçimde ilgilendiren hukuki ve idari düzenlemeleri bütüncül olarak incelemek; mevzuat boşluklarını ve uygulama sorunlarını ortaya koymak ve bilimsel, hukuki ve mesleki temelde uygulanabilir bir ulusal düzenleme çerçevesi geliştirmektir.

Kamu yararıMesleki çıkarın ötesinde toplum yararı

Hasta güvenliğiYetki, sorumluluk ve güvenli hizmet

Bilimsel yeterlilikKanıta ve mesleki yetkinliğe dayalı yaklaşım

Toplum sağlığıKoruyucu sağlık hizmetleriyle bütünleşme

Tematik yapı

Sekiz temel çalışma alanı

Türk Diyetisyenler Birliği Kanunu

Hukuki nitelik, merkezî yapılanma, oda sistemi, temsil, kayıt, denetim, disiplin, etik ve meslek içi yönetişim.

Diyetisyenlik Meslek Kanunu

Meslek tanımı, faaliyet alanları, görev, yetki ve sorumluluklar, yeterlilik, uzmanlık ve meslek icrası.

III

Mevzuatın Bütüncül Analizi

Kanunlar, yönetmelikler ve ikincil düzenlemeler arasındaki uyum, boşluklar ve uygulama farklılıkları.

Serbest Meslek İcrası

Bağımsız hizmetlerin hukuki niteliği, hizmet standardı, kayıt, ruhsatlandırma, sorumluluk ve denetim modeli.

Mesleki Yetki ve Sorumluluk

Koruyucu, tedavi edici, klinik ve toplum temelli hizmetlerde bilimsel ve hukuki görev sınırları.

Yetkisiz Beslenme ve Diyet Uygulamaları

Yetkisiz kişi ve yapıların faaliyetlerinin hasta güvenliği, halk sağlığı ve hukuki sorumluluk açısından analizi.

VII

Etik, Disiplin ve Denetim

Etik ilkeler, disiplin mekanizmaları, mesleki kayıt, sürekli mesleki gelişim ve kalite güvence sistemleri.

VIII

Diyetisyenlik ve Sağlık Sistemi

Birinci basamak, koruyucu sağlık, kronik hastalık yönetimi, hastane hizmetleri ve toplum sağlığı programları.

Çok paydaşlı katılım

Akademi, hukuk ve saha pratiği aynı masada

Diyetisyen akademisyenler Sağlık hukuku uzmanları Mesleki mevzuat hukukçuları Serbest meslek icra eden diyetisyenler Klinik diyetisyenler Kamu ve özel sağlık kuruluşlarında çalışan diyetisyenler Sağlık politikası ve ilgili meslek alanı uzmanları

Katılımcı çeşitliliğinin temel işlevi, önerilerin yalnızca teorik düzeyde değil, sahadaki uygulanabilirliği bakımından da sınanmasıdır.

Yapılandırılmış politika çalışması

Bilimsel metodoloji

Mevcut Durum Analizi

Mevcut hukuki ve idari düzenlemelerin sistematik değerlendirilmesi.

Sorun Alanlarının Belirlenmesi

Mevzuat boşlukları, uygulama farklılıkları, yetki belirsizlikleri ve denetim sorunlarının tanımlanması.

Tematik Çalışma Grupları

Hukukçu, akademisyen ve saha diyetisyenlerinden oluşan çalışma grupları.

Düzenleme Önerileri

Kanun ve mevzuat bakımından somut ve uygulanabilir çözüm önerilerinin geliştirilmesi.

Ortak Değerlendirme

Önerilerin bilimsel ve hukuki tutarlılık bakımından ortak oturumda değerlendirilmesi.

Sonuçlandırma

Çalıştay sonuçlarının raporlanması ve mevzuat çalışmalarına aktarılması.

Mevzuattan ölçülebilir sonuca

Çalıştayın kavramsal modeli

Mevzuat→ Mesleki yetki ve sorumluluk→ Mesleki standartlar→ Kurumsal yapılanma ve denetim→ Sağlık hizmeti modeli→ Pilot uygulama→ Ölçülebilir sağlık ve halk sağlığı çıktıları

Mevzuattan uygulamaya

Nutrition for Public Health Türkiye – Pilot İstanbul Beslenme ve Diyetetik Hizmet Modeli

Pilot İstanbul, çalıştayın ana mevzuat gündeminin yerine geçen bir proje değildir. Düzenleyici sistem içinde diyetisyenlik hizmetlerinin sahada nasıl yapılandırılabileceğini, güvenli ve standart bir hizmet yolunun gerçek koşullarda işletilip işletilemeyeceğini ve hangi ölçülebilir sonuçların izlenebileceğini gösteren bağımsız bir uygulama modelidir.

300Hedef katılımcıYazılı kurum izinleri ve saha kapasitesine göre dağıtım

18–64Hedef yaş aralığıGönüllü ve klinik olarak stabil yetişkinler

12 haftaKatılımcı izlem süresi0., 2., 4., 8. ve 12. hafta temasları

5 temasStandart izlem noktasıBaşlangıç ve dört takip teması

Temel uygulama sorusu

Yetişkinlere yönelik beslenme ve diyetetik hizmetinin başvuru, değerlendirme, müdahale, izlem ve yönlendirme basamakları aynı standart çerçevede, İstanbul’daki gerçek saha koşullarında güvenli, sürdürülebilir ve ölçülebilir biçimde işletilebiliyor mu?

Pilot, kilo kaybı veya hastalık tedavisinde kesin etkililik kanıtı üretmek üzere tasarlanmamıştır. Antropometrik ve davranışsal değişimler ikincil ve keşifsel sonuçlar olarak raporlanır.

Standart müdahale yaklaşımı

Beslenme danışmanlığı Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 ilkelerine dayanır; sağlık durumu, beslenme alışkanlıkları, ekonomik koşullar, kültürel tercihler ve değişim önceliklerine göre kişiselleştirilir.

Diyetisyen tıbbi tanı koymaz, ilaç tedavisi başlatmaz veya değiştirmez. Akut ya da ileri klinik değerlendirme gerektiren durumda kurumun tanımladığı sağlık hizmeti yönlendirme yolu işletilir.

BaşvuruTarama

Uygunluk ve güvenlik değerlendirmesi, proje bilgilendirmesi.

0. haftaBaşlangıç

Onam, katılımcı kodu, antropometri, sağlık ve ilaç öyküsü, davranış hedefleri ve ilk danışmanlık.

2. haftaKısa izlem

Hedeflere uyum, güçlükler, yeni belirtiler ve randevu gereksinimi.

4. haftaTakip

Ağırlık, hedef uyumu, güçlükler ve gerektiğinde hedef revizyonu.

8. haftaAra değerlendirme

Ağırlık, bel çevresi, davranış hedefleri ve yönlendirme gereksinimi.

12. haftaKapanış

Ölçümler, davranış göstergeleri, memnuniyet, devam planı ve yönlendirme durumu.

Pilotun ana başarı göstergeleri

12. hafta tamamlama≥ %75

Zorunlu veri tamlığı≥ %95

Protokol uyumu≥ %85

Gerekli güvenlik/yönlendirme kaydı%100

Memnuniyet (4–5/5)≥ %80

Gerçek personel zamanıÖlçülür

Bu eşikler klinik standart değildir; pilot proje yönetimi için önceden tanımlanmış karar ölçütleridir.

Güvenlik ve veri yönetişimi

Uygulama yalnızca hukuken uygun ve yazılı kurum izni bulunan noktalarda yürütülür.
Her katılımcıya benzersiz proje kodu verilir; analiz veri setinde ad ve soyad tutulmaz.
İletişim bilgileri analiz verilerinden ayrı tutulur ve yalnızca takip amacıyla kullanılır.
Sağlık verileri, kurumca onaylanan sistemlerde rol bazlı erişimle saklanır.
Araştırma veya bilimsel yayın niteliğine göre gerekli etik/kurumsal izinler katılımcı alımından önce tamamlanır.

Uygulama takvimi

4 haftaHazırlık: kurum izinleri, saha planı, görevli personel, yönlendirme yolu, veri/onam belgeleri, ekip eğitimi ve cihaz kontrolü.

En çok 8 haftaKatılımcı alımı: uygunluk taraması ve toplam 300 katılımcının programa alınması.

12 hafta / kişiİzlem: 2., 4., 8. ve 12. hafta takipleri.

2 haftaVeri kontrolü ve rapor: veri kilidi, kalite göstergeleri, maliyet, iş yükü ve karar notu.

Pilot sonunda karar

Genişlet

Güvenlik, tamamlama, veri, protokol, yönlendirme ve kaynak kullanımı genel olarak yeterliyse.

Düzelt ve yeniden dene

Güvenlik kabul edilebilir; ancak kapasite, takip, veri, yönlendirme veya iş yükünde düzeltilebilir sorunlar varsa.

Durdur

Tekrarlayan ciddi güvenlik açığı, mevzuat/izin aykırılığı, veri güvenliği sorunu veya güvenli yönlendirme yolunun kurulamaması halinde.

Çalıştay içindeki bilimsel oturum Mevzuattan Uygulamaya: Koruyucu Sağlık Hizmetlerinde Diyetisyenlik ve Pilot İstanbul Hizmet Modeli

Risk taraması, erken risk belirleme, diyetisyene yönlendirme, müdahale protokolleri, takip sistemleri, hizmet kalitesi göstergeleri, sağlık sonuçlarının izlenmesi ve ölçeklenebilirlik bu oturumun ana değerlendirme alanlarıdır.

Beklenen sonuçlar

Bilimsel ve kurumsal çıktılar

Olağanüstü Çalıştay Sonuç Raporu

Temel tespitleri ve düzenleme önerilerini içeren akademik ve kurumsal rapor.

Türk Diyetisyenler Birliği Kanunu Değerlendirme Raporu

Kurumsal yapı, temsil, denetim, etik ve mesleki yönetişim değerlendirmesi.

Diyetisyenlik Meslek Kanunu Değerlendirme Raporu

Meslek tanımı, görev, yetki, sorumluluklar ve meslek icrasına ilişkin öneriler.

Mevzuat Sorun Alanları ve Çözüm Önerileri Raporu

Boşlukların, çelişkilerin ve uygulama sorunlarının sistematik tanımlanması.

Mesleki Yetki ve Hizmet Standartları Çerçevesi

Kalite, güvenlik, etik ve mesleki sorumluluğa ilişkin temel ilkeler.

Çalıştay Sonuç Bildirgesi

Ortak bilimsel ve mesleki değerlendirmelerin kamuoyuna ve karar vericilere sunulduğu nihai belge.

Temel ilke

Mesleki düzenleme, yalnızca bir örgütlenme talebi değil; sağlık hizmetinin niteliğini ve toplum sağlığını geliştirmeye yönelik bir politika aracıdır.

Çalıştayın bütün aşamalarında kamu yararı, hasta güvenliği, bilimsel yeterlilik ve toplum sağlığı esas alınır. Hedef; bilimsel olmayan beslenme uygulamalarının önlenmesi, hizmet kalitesinin güvence altına alınması, görev alanlarının açık biçimde belirlenmesi, hesap verebilirliğin güçlendirilmesi ve toplumun nitelikli beslenme ve diyetetik hizmetlerine erişiminin geliştirilmesidir.